2012 yılında kamu hizmetinden ayrılıp özel sektörde çalışmaya başladığım dönemde, kliniğimde takip ettiğim miyop çocukların sayısının giderek arttığını fark ettim. Üstelik bazı çocukların göz numaraları hızla yükseliyordu. Kimisinin yalnızca anne ya da babası miyoptu, kimisinin ise her iki ebeveyni de miyoptu. Öte yandan, bazı çocukların anne ve babası miyop olmasa bile, ailede amca, teyze, hala gibi miyop olan yakın akrabalar bulunuyordu. İlginç olan şu ki, bu çocukların çoğu, miyop olan ebeveynlerinin ya da akrabalarının göz numaralarını yakalıyor, hatta geçiyorlardı.
Bazı durumlarda ise ailede hiç miyop olmamasına rağmen çocuklarda miyopi gelişiyordu ve bu çocukların göz numaraları da kontrol edilemez bir şekilde artıyordu.
Bu noktada kendime şu soruları sordum: “Bu çocukların gözlük numaraları neden artıyor?” ve belki de daha önemlisi: “Neden giderek daha fazla çocuk miyop oluyor?” Bu soruların peşine düşerken, bu çocukların bir önceki kuşaktan farklı olarak nasıl bir yaşam tarzı sürdürdüğünü düşündüm. Kliniğime gelen ve bekleme salonunda oturan çocukların hemen hepsinin ellerinde cep telefonları vardı; ya oyun oynuyor ya da video izliyorlardı. Bunun üzerine aklıma şu hipotez geldi ve 2013 yılında mütevazı bir şekilde dile getirdim: “Akıllı telefonlar miyopiyi tetikliyor olabilir mi?”
Bu konu medyanın büyük ilgisini çekti ve Anadolu Ajansı başta olmak üzere birçok haber kuruluşunda yer aldı. [Akıllı telefonlar miyopiyi tetikliyor haberi].
Ancak bir hekim ve daha da önemlisi bir bilim insanı olarak, bu gözlemimi yalnızca bir söylemde bırakmam mümkün değildi. Hipotezleri test etmenin en iyi yolu, bilimsel yayınlarla desteklemektir. Aslında miyopi yönetimi yolculuğum tam da bu noktada, yani 2013 yılında başladı.
O dönemde miyopinin önlenmesi veya yavaşlatılması ile ilgili bilimsel yayınlar (bugünle kıyaslandığında) oldukça azdı. Dünyada bu konuda çalışmalar yapan önde gelen bilim insanlarının yayınlarını okuyarak işe başladım. “Miyopiye ne sebep oluyor? Yakın mesafeye bakmak ve gün ışığından yeterince yararlanmamak miyopiyi artırıyor mu?” sorularına, o günün bilimsel kaynaklarıyla gerçekten de “Evet” cevabı veriliyordu.
Aradan geçen 10 yılda, memnuniyetle gördüm ki, bu “Evet” cevabını destekleyen yayınların sayısı oldukça arttı. 2013 yılında ortaya attığım hipotez artık bir hipotez olmaktan çıktı ve bilimsel bir gerçeğe dönüştü. Bugün, miyopiyi önlemek veya yavaşlatmak için bir numaralı tavsiyemiz, çocukların gün ışığında daha fazla vakit geçirmeleri. İkinci tavsiyemiz ise “akıllı telefonlar ve yakın mesafeye bakarak geçirilen sürenin sınırlandırılması”. Bu öneriler, önemli bilimsel kuruluşların da ilk iki tavsiyesi haline geldi.
Basit bir gözlemin cevabını aramak amacıyla başladığım ve belki de farkında olmadan Türkiye’de öncülüğünü yaptığım miyopi yönetimi sürecim bu şekilde başladı. Bugün mutluluk ve gururla söyleyebilirim ki, bu süreç hala devam ediyor ve uluslararası düzeyde, International Myopia Institute (Uluslararası Miyopi Enstitüsü) ile iş birliği içinde sürdürülüyor. [International Myopia Institute – Ugur Emrah Altiparmak].
