Şeker hastalığınız varsa gözleriniz tamamen normal görse bile göz muayenenizi ihmal etmeyin.
Çünkü diyabetik retinopati erken dönemde çoğu zaman belirti vermez.
Kişi iyi gördüğünü düşünürken gözün arkasındaki retina damarlarında değişiklikler başlamış olabilir.
Bu nedenle diyabette göz muayenesinin amacı yalnızca görme bozulduğunda tedavi etmek değil, sorunu görme etkilenmeden önce fark etmektir.
Diyabet Gözü Nasıl Etkiler?
Diyabet, uzun süre yüksek seyreden kan şekeri nedeniyle vücuttaki küçük damarları etkileyebilir.
Bu damarlardan bazıları gözün arkasındaki retinada bulunur.
Retina, gözümüze gelen ışığı algılayan ve görmemizi sağlayan sinir tabakasıdır.
Diyabet retinadaki küçük damarların yapısını bozabilir. Damarlardan sıvı veya kan sızabilir. Hastalık ilerlediğinde retina üzerinde anormal yeni damarlar oluşabilir.
Bu duruma diyabetik retinopati denir.
Diyabetik Retinopati Belirti Verir mi?
Hastalığın en önemli özelliklerinden biri budur:
Erken dönemde hiçbir belirti olmayabilir.
Görmeniz çok iyi olabilir.
Yakını ve uzağı rahatlıkla görebilirsiniz.
Gözünüz ağrımayabilir ve kızarmayabilir.
Ancak buna rağmen retinada diyabete bağlı değişiklikler başlamış olabilir.
Bu nedenle: “İyi görüyorum, göz muayenesine ihtiyacım yok.” düşüncesi doğru değildir.
Diyabetik Retinopati Belirtileri Nelerdir?
Hastalık ilerlediğinde farklı görme sorunları ortaya çıkabilir.
Bunlar arasında:
- Bulanık görme
- Görmenin azalması
- Okumakta zorlanma
- Görüntülerin eğri veya dalgalı görünmesi
- Renklerin daha soluk görünmesi
- Göz önünde siyah noktalar veya uçuşmalar
- Görme alanında karanlık bölgeler
bulunabilir.
Ancak bu belirtilerin ortaya çıkmasını beklemek doğru değildir.
Çünkü amaç hastalığı mümkünse şikâyet başlamadan önce yakalamaktır.
Diyabetik Makula Ödemi Nedir?
Makula, retinanın tam ortasında bulunan ve ayrıntılı görmemizi sağlayan bölgedir.
Okurken, araba kullanırken veya bir kişinin yüzüne bakarken makulamızı kullanırız.
Diyabet nedeniyle retina damarlarından sıvı sızarsa makulada şişme gelişebilir.
Buna diyabetik makula ödemi denir.
Makula ödemi:
- Merkezi görmede bulanıklık
- Okumada zorlanma
- Görüntülerde eğrilme
- Renklerin soluk görünmesi
gibi şikâyetlere neden olabilir.
Diyabetik makula ödemi görme azalmasının önemli nedenlerinden biridir.
Göz Önünde Siyah Noktalar Diyabetten Olabilir mi?
Evet, olabilir.
İleri diyabetik retinopatide retina üzerinde normal olmayan yeni damarlar gelişebilir.
Bu damarlar oldukça hassastır ve kolayca kanayabilir.
Kan gözün içindeki saydam jel olan vitreusun içine yayıldığında hasta birdenbire:
“Siyah noktalar görüyorum.”
“Gözümün önünde örümcek ağı var.”
“Birden görüşüm karardı.”
şeklinde şikâyetler yaşayabilir.
Diyabeti olan bir kişide yeni başlayan yoğun uçuşmalar veya ani görme azalması gecikmeden değerlendirilmelidir.
Diyabet Gözü Kör Eder mi?
Diyabet kontrol edilmediğinde ve göz hastalığı ilerlediğinde ciddi görme kaybına neden olabilir.
Ancak bu sonuç kaçınılmaz değildir.
Düzenli göz muayenesi ile hastalık erken dönemde fark edilebilir. Gerektiğinde tedavi uygulanarak ciddi görme kaybı riski önemli ölçüde azaltılabilir.
Bu nedenle diyabette en önemli konulardan biri görmenin bozulmasını beklememektir.
Diyabetik Retinopati Riski Kimlerde Daha Fazladır?
Diyabet süresi uzadıkça retinopati gelişme riski artar.
Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesi de önemli bir risk faktörüdür.
Kan basıncının ve kan yağlarının iyi kontrol edilmesi de önemlidir.
Bu nedenle göz sağlığını korumak yalnızca göz tedavisinden ibaret değildir.
Diyabetin genel olarak iyi kontrol edilmesi de gözleri korumanın önemli bir parçasıdır.
Diyabet Hastaları Ne Zaman Göz Muayenesi Olmalıdır?
Tip 2 diyabette gözdeki değişiklikler, diyabet tanısı konulduğu sırada bile bulunabilir.
Bu nedenle Tip 2 diyabet tanısı konulduğunda göz muayenesi yapılmalıdır.
Tip 1 diyabette ise erişkinlerde ilk kapsamlı göz muayenesi genellikle diyabet başladıktan sonraki 5 yıl içinde önerilir.
Bundan sonraki kontrol sıklığı göz bulgularına, kan şekeri kontrolüne ve kişinin risk durumuna göre belirlenir.
Retinopati varsa daha sık kontrol gerekebilir.
Bu nedenle en doğru kontrol aralığını göz doktorunuz belirlemelidir.
Diyabetik Retinopati Nasıl Anlaşılır?
Göz doktoru göz bebeğini damlayla büyüterek retinayı ayrıntılı şekilde değerlendirir.
Retinada kanamalar, damar değişiklikleri, sıvı birikimi veya yeni damar oluşumu araştırılır.
Gerektiğinde OCT adı verilen görüntüleme yöntemiyle özellikle makula ayrıntılı olarak incelenebilir.
Bazı hastalarda retina damarlarını değerlendirmek için ek görüntüleme yöntemlerine de ihtiyaç duyulabilir.
Diyabetik Retinopati Nasıl Tedavi Edilir?
Her diyabetik retinopati hastasına hemen göz içine enjeksiyon veya lazer yapılmaz.
Hafif ve erken değişikliklerde düzenli takip ve diyabetin iyi kontrol edilmesi yeterli olabilir.
Hastalığın durumuna göre:
- Göz içine ilaç enjeksiyonları
- Lazer tedavisi
- Vitrektomi adı verilen göz ameliyatı
gerekebilir.
Hangi tedavinin uygulanacağı retinopatinin derecesine, makula ödeminin bulunup bulunmamasına ve görmenin durumuna göre belirlenir.
Göz İçi İğne Neden Yapılır?
Özellikle diyabetik makula ödeminde göz içine anti-VEGF adı verilen ilaçlar uygulanabilir.
Bu ilaçlar retinadaki damar sızıntısını ve makuladaki ödemi azaltmaya yardımcı olur.
Bazı hastalarda birden fazla enjeksiyon gerekebilir.
Hangi hastanın enjeksiyona ihtiyacı olduğuna göz muayenesi ve retina görüntülemeleri sonucunda karar verilir.
Kan Şekerini Düzeltmek Gözü Korur mu?
Evet.
Kan şekerinin hedeflenen düzeylerde tutulması diyabetik retinopati gelişme riskini azaltmaya ve mevcut hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olur.
Kan basıncı ve kan yağlarının kontrolü de önemlidir.
Ancak kan şekerinin iyi olması göz muayenesinin yerine geçmez.
Diyabeti olan kişinin hem genel hastalık kontrolünü hem de düzenli göz kontrollerini sürdürmesi gerekir.
Diyabette Hangi Göz Belirtilerinde Beklenmemelidir?
Diyabetiniz varsa ve görmenizde yeni bir değişiklik fark ettiyseniz bunu yalnızca kan şekerine bağlamayın.
Özellikle:
- Ani görme azalması
- Birden başlayan çok sayıda siyah nokta veya uçuşma
- Görme alanında karanlık veya perde benzeri alan
- Belirgin yeni bulanık görme
ortaya çıktığında göz muayenesi geciktirilmemelidir.
Kısaca
Diyabet gözü etkileyebilir ve diyabetik retinopatiye neden olabilir.
En önemli nokta, hastalığın başlangıçta hiçbir belirti vermeyebilmesidir.
Bu nedenle iyi görmek, retinanın tamamen sağlıklı olduğunu göstermez.
Tip 2 diyabet tanısı konulduğunda göz muayenesi yapılmalıdır. Sonraki kontroller kişinin göz bulgularına ve risk durumuna göre planlanır.
Diyabetik retinopati gelişmişse hastalığın derecesine göre takip, göz içi enjeksiyon, lazer veya ameliyat gerekebilir.
Kan şekerini, kan basıncını ve kan yağlarını kontrol altında tutmak ve düzenli göz muayenesi olmak görmeyi korumanın en önemli yollarındandır.
