Author Archives: Prof. Dr. Uğur Emrah Altıparmak

Evet, katarakt sadece yaşlılarda görülmez. Gençlerde ve çocuklarda da bazı durumlarda katarakt gelişebilir.

• Doğumsal (konjenital) katarakt: Bebek doğuştan bulanık bir mercekle doğabilir. Erken tanı çok önemlidir.
• Travmaya bağlı katarakt: Göze alınan darbeler genç yaşta katarakt gelişimine yol açabilir.
• Kortizon gibi bazı ilaçlar, radyasyon, metabolik hastalıklar ve göz içi iltihaplar da erken yaşta katarakta neden olabilir.

Bu nedenle sadece yaşlıların değil, gençlerin de görme kalitesinde değişiklik hissederse bir göz doktoruna başvurması gerekir.

EDOF (Extended Depth of Focus – Genişletilmiş Odak Derinliği) lensler, katarakt ameliyatı sırasında göze yerleştirilen özel merceklerdir.
Bu lensler, tek bir noktaya değil, geniş bir odak aralığına netlik sağlar. Özellikle uzak ve orta mesafe görüşü netleştirir; bazı hastalarda yakını da kabul edilebilir düzeyde gösterebilir.

EDOF lensler, ışık saçılması (haleler, parlamalar) gibi optik yan etkileri multifokal lenslere göre daha az yaşatır.
Bu nedenle gece araba kullanan, loş ışıkta çalışan ya da görüntü kalitesine önem veren hastalar için iyi bir alternatiftir.

EDOF lensin multifokal lense göre avantaj ve dezavantajları nelerdir?

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen EDOF (Genişletilmiş Odak Derinliği) ve Multifokal lensler, hastanın gözlüksüz net görmesini hedefler. Ancak bu iki lens tipi arasında bazı farklar vardır:

EDOF lensin avantajları:
• Gece görüşü daha konforludur. Farlar ve ışıklarda oluşan halkalar (haleler) ve parlamalar, multifokal lenslere göre daha az yaşanır.
• Görüntü kalitesi genellikle daha nettir.
• Beyin adaptasyonu daha kolaydır.

Multifokal lensin avantajları:
• Hem uzak, orta ve yakın mesafede netlik sağlar.
• Gözlükten tamamen kurtulma şansı daha yüksektir.

EDOF lensin dezavantajları:
• Yakın görme (örneğin küçük yazıları okumak) multifokal kadar güçlü değildir.
• Çok küçük puntolu yazılar için okuma gözlüğü gerekebilir.

Multifokal lensin dezavantajları:
• Bazı hastalar gece ışıklarda haleler veya parlamalar görebilir.
• Görüntü kalitesi bazı durumlarda EDOF’a göre daha yumuşak olabilir.

Katarakt ameliyatı sırasında, çıkarılan doğal merceğin yerine yapay bir göz içi lens (IOL) yerleştirilir. Bu lensler farklı özelliklere sahiptir:

🔹 Monofokal lens: Sadece uzak mesafeyi netleştirir. Yakın için genellikle gözlük gerekir.

🔹 Multifokal lens: Uzak, yakın ve orta mesafede net görme sağlar. Gözlüksüz yaşam konforu sunar.

🔹 Multifokal torik lens: Hem çok odaklıdır hem de astigmatı düzeltir. Hem gözlük bağımsızlığı hem net görüş sağlar.

🔹 Toric (astigmat) lens: Sadece astigmatı olan hastalar için tasarlanır. Görme kalitesini artırır.

Katarakt, zamanla göz merceğinin saydamlığını kaybetmesiyle oluşur ve çoğu zaman yavaş ilerler. İlk dönemlerde belirti vermeyebilir, ancak ilerledikçe görme kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.

Kataraktın Belirtileri Nelerdir?

Kataraktın en sık görülen belirtileri şunlardır:
• Bulanık veya puslu görme: Görüntüler netliğini kaybeder, sis perdesi arkasından bakıyormuş hissi oluşur.
• Işık hassasiyeti ve parlamalar: Özellikle gece araç kullanırken farlardan rahatsızlık artar.
• Gece görme zorlukları: Az ışıkta detayları seçmek zorlaşır.
• Renklerde soluklaşma veya sararma: Renkler canlılığını kaybedebilir, sarımsı bir ton algılanabilir.
• Çift görme (tek gözle): Tek gözle bakıldığında görüntülerin üst üste binmesi.
• Sık değişen gözlük numaraları: Gözlük veya lens reçetelerinde kısa sürelerde değişiklik ihtiyacı oluşabilir.

Bu belirtilerden bir veya birkaçını yaşıyorsanız, detaylı bir göz muayenesi için bir göz sağlığı uzmanına başvurmanız önemlidir.

Katarakt Tanısı Nasıl Konulur?

Katarakt tanısı, basit ve ağrısız göz muayeneleri ile konulabilir.

Tanıda kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:

1. Görme Keskinliği Testi

Standart gözlük ölçümünde olduğu gibi hastanın uzak ve yakın görme düzeyi ölçülür. Görme azalması saptandığında ileri incelemelere geçilir.

2. Biyomikroskopik Muayene (Slit-Lamp Muayenesi)

Gözün ön yapıları, özellikle mercek, mikroskopla detaylı olarak incelenir. Mercekte bulanıklık, matlaşma veya opasite gözlenirse katarakt teşhisi konur.

3. Retina Değerlendirmesi

Kataraktın yoğun olduğu durumlarda, göz dibi muayenesi yapılarak retina ve görme siniri sağlığı kontrol edilir. Bu, ameliyat sonrası beklentilerin doğru belirlenmesi açısından önemlidir.

4. Göz İçi Ölçümleri (Biometri)

Ameliyat planlaması yapılacaksa, göze yerleştirilecek yapay lensin gücünü belirlemek için göz uzunluğu ve kornea ölçümleri yapılır.

Katarakt Ne Zaman Tedavi Edilmelidir?

Katarakt varlığı her zaman ameliyat gerektirmez.
Tedavi kararı, hastanın günlük yaşamını etkileyen belirtilerle doğrudan ilişkilidir.

Örneğin:
• Kitap okuma, araç kullanma veya televizyon izleme gibi aktivitelerde zorlanma varsa,
• İş veya sosyal hayatı etkileyen görme kaybı oluşmuşsa,
• Gözlükle yeterli görme sağlanamıyorsa,
katarakt cerrahisi düşünülmelidir.

Erken evrede, şikayetler çok hafifse, sadece düzenli takip de yeterli olabilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

• Katarakt kendiliğinden düzelir mi?
  Hayır. Katarakt zamanla ilerler ve cerrahi müdahale dışında düzelmez.
• Katarakt ameliyatı erken yapılırsa daha mı iyi olur?
  Görme kalitesi ciddi şekilde etkilenmeden ameliyat planlanması, daha kolay bir cerrahi ve daha hızlı iyileşme sağlar.
• Gözlük kullanımı kataraktı geciktirir mi?
  Hayır. Gözlük yalnızca görme düzeyini geçici olarak iyileştirir, kataraktın ilerleyişini etkilemez.

Sonuç

Katarakt, erken evrelerde hafif şikayetlerle başlayıp zamanla ilerleyen bir göz hastalığıdır.
Bulanık görme, ışık hassasiyeti veya renk değişimi gibi belirtiler fark ettiğinizde vakit kaybetmeden göz sağlığı uzmanınıza başvurmanız, etkili bir tedavi planlaması için önemlidir.

Trifokal lens, uzak, orta ve yakın mesafelerde net görüş sağlayan üç odaklı akıllı göz içi lens türüdür. Genellikle katarakt ameliyatı sırasında doğal merceğin yerine yerleştirilen bu gelişmiş lensler, özellikle bilgisayar kullanımı, araç sürme ve kitap okuma gibi farklı mesafelerde görüş gerektiren günlük aktivitelerde büyük konfor sağlar. Trifokal lensler, ışığı üç ayrı odak noktasına dağıtarak gözün farklı mesafelerde yeniden net görüntü oluşturmasına yardımcı olur. Böylece hem uzak hem de yakın gözlük ihtiyacını önemli ölçüde azaltır ve yaşam kalitesini artırır.

Trifokal Lenslerde Görülen Sorunlar Nelerdir?

Trfokal lensler uzak-ara mesafe ve yakın görüş sağlar. Ancak uzak görüşte belli bir miktar düşüş gerçekleşebilir. Ayrıca kontrast kaybı bu lenslerin tamamında gerçekleşir, yani bu lensi taktıran hasta çok keskin ve detaylı görmez, bunun yerine her şeyi “biraz” gördüğü bir görüşe sahip olur. Ayrıca bu lensin takıldığı hastaların neredeyse tamamı gece ışıkların etrafında hale görür. Bazı hastalar bu şikayetleri zamanla fark etmemeye alışır, buna bazı kaynaklarda “nöroadaptasyon” yani beynin bunlara uyum göstermesi denir. Bazı hastalar ise bu görme bulgularından çok rahatsız olur ve alışmakta güçlük çekebilir.  

Trifokal Lens Herkese Uygun mu?

Trifokal lensler herkese uygun değildir. Gözde sarı nokta hastalığı, şeker hastalığına bağlı retina değişiklikleri, göz tansiyonu veya görme sinirinde geçirilmiş hastalık öyküsü varsa trifokal lensler önermiyoruz. Bu hastalıklarda gözün “sensörü” kabul edilen “ağ tabaka” ile gözden beyine bilgi akışı sağlayan ve gözün “data kablosu” diyebileceğimiz “optik sinir”de hasarlar vardır. Kameranın merceğini değiştirebilirsiniz ancak kameranın sensörü ve kameradan bilgisayara (yani beyne) bilgi taşıyan kablo sağlam değilse, hasta trifokal mercekten yeterli fayda sağlamaz.

Başka Kimlere Trifokal Lens Önerilmez?

İleri derecede titiz, kusurları fark etmeye meraklı kişilere trifokal lens önermiyoruz. Bu hastalar yukarıda sözünü ettiğimiz nöroadaptasyonu gerçekleştiremeyebilir. 

Trifokal Lens Taktırmak İstiyorum, Ameliyat Öncesi Deneme Şansım Var Mı?

Kataraktınız çok ileri değil ise, trifokal lenslere benzer görüşü size simülasyon yoluyla göstererek fikir edinmenizi sağlayabiliriz. Bunun için kliniğimize başvurarak en az 1-1.5 saatinizi bize ayırmanızı ve size anlatacağımız uyum programına katılmanızı tavsiye ediyoruz.