Author Archives: Prof. Dr. Uğur Emrah Altıparmak

Migren, sadece şiddetli baş ağrısı değil; çeşitli belirtilerle kendini gösterebilen karmaşık bir hastalıktır. Migrenin farklı türleri vardır ve özellikle görmeyle ilgili belirtiler bazen kafa karıştırabilir. En çok karıştırılanlar: migren, auralı migren ve göz migreni.

Migren Nedir?

Genellikle başın bir tarafında zonklayıcı ağrı, bulantı, ışık ve sese hassasiyetle kendini gösterir. Ataklar birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilir.

Auralı Migren (Aura Nedir?)

Aura, migren ataklarından önce ya da sırasında ortaya çıkan geçici nörolojik belirtilerdir.

Görsel belirtiler (en yaygın):

• Işık çakmaları, zigzag çizgiler
• Körlük alanları
• Görme bulanıklığı

Bu belirtiler genellikle 5-60 dakika sürer ve ardından baş ağrısı başlar ya da hiç ağrı olmayabilir.

Göz Migreni (Retinal Migren)

Göz migreninde genellikle tek gözde geçici görme kaybı veya ışık çakmaları olur.

• Görme bozukluğu birkaç dakika sürer
• Genellikle baş ağrısı eşlik eder
• Çok nadir görülür ve mutlaka ayrıntılı değerlendirilmelidir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

• Görme kaybı, ışık çakması gibi belirtiler yeni başladıysa
• Ataklar sıklaşmışsa
• Görme alanında kalıcı bir kayıp varsa
• Baş ağrısı dışında nörolojik sorunlar varsa

Tedavi

Migren tedavisinde ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve tetikleyicilerden kaçınma önemlidir. Auralı migren ve göz migreninde ise nöro-oftalmoloji ve nöroloji ortak çalışabilir.

Sabah uyandığınızda, ya da birden bire televizyon izlerken…
Tek gözünüzde ya da her iki gözünüzde aniden bir kararma, bulanıklık, ya da görüntünün bir kısmının kaybolduğunu fark ettiniz. Korkutucu değil mi?
Evet, çünkü ani görme kaybı, çoğu zaman basit bir sorun değildir. Göz ya da beyin sağlığınızla ilgili acil bir uyarı olabilir.

Ani görme kaybının olası nedenleri:

Retina damar tıkanıklığı: Gözün arkasındaki damarlar tıkandığında, o göz aniden görme yetisini kaybedebilir. Genellikle ağrısızdır ama acildir.

Optik nöropati (Görme siniri felci): Gözden gelen sinyalleri beyne ileten sinir zarar gördüyse, ani ve genellikle tek taraflı görme kaybı olur.

Migren aurası: Özellikle genç bireylerde, birkaç dakika süren ışık çakmaları ya da görme kaybı olabilir. Genellikle geçici ve zararsızdır ama yine de ayırt edilmelidir.

Geçici iskemik atak (TIA): Beyne giden damarlar tıkandığında, saniyeler ya da dakikalar süren görme kaybı yaşanabilir. Bu, bazen bir inmenin habercisidir.

Retina dekolmanı: Gözün arkasındaki retina tabakası ayrıldığında, perde inmiş gibi bir görüntü olur. Acilen tedavi edilmezse kalıcı körlük olabilir.

Ne zaman acil yardım almalısınız?

• Görme kaybı birkaç dakika içinde geçse bile, bu ciddi bir hastalığın habercisi olabilir.
• Görmeyle birlikte baş ağrısı, baş dönmesi, konuşma bozukluğu veya kol/bacak güçsüzlüğü varsa, derhal acil servise başvurmalısınız.
• Özellikle şeker hastalığı, tansiyon, kolesterol gibi risk faktörleriniz varsa daha da dikkatli olmalısınız.

Göz doktorunuz ne yapar?

• Ayrıntılı göz dibi muayenesi
• Görme alanı testi
• OCT (retina tomografisi)
• Gerekirse beyin MR veya anjiyografi gibi ileri görüntüleme yöntemleri

“Nasıl olsa geçti” deyip geçmeyin. Ani görme kaybı geçici olabilir ama altında yatan neden ciddi olabilir. Bir nöro-oftalmoloji uzmanı olarak, bu tür bir şikayetle gelen hastaları acil olarak değerlendiriyoruz. Zamanında müdahale, hayat kurtarabilir, görmeyi geri kazandırabilir.

“Gözler sağlam ama kişi göremiyor!” İşte bu, kortikal körlüğün en dikkat çekici özelliğidir.

Kortikal körlük, göz ve görme siniri sağlıklı olmasına rağmen beyindeki görme merkezinin (oksipital lob) hasar görmesi nedeniyle kişinin görmemesidir. Genellikle inme (felç), travma, beyin tümörü veya oksijensiz kalma gibi nedenlerle ortaya çıkar.

Kortikal Körlükte Belirtiler:

• Kişi çevresini göremez ama göz muayenesi normal çıkabilir.
• Bazen hasta görmediğini fark etmez (anosognozi).
• Işığa karşı tepki devam edebilir, gözbebekleri çalışır.
• Görme alanı kayıpları ya da tamamen körlük görülebilir.

Tanı ve Tedavi:

Tanı, beyin görüntüleme yöntemleri (MR, BT) ve detaylı göz muayenesiyle konur. Tedavi altta yatan nedene göre değişir. İyileşme, hasarın derecesine ve beyindeki plastisiteye bağlıdır.

“Gözde sorun yok ama beyin göremiyor” gerçeği, görmenin sadece gözle değil, göz + beyin iş birliğiyle olduğunu bir kez daha hatırlatır.

Bir sabah kalktınız ve göz kapağınız titriyor gibi mi oluyor? Kimi zaman birkaç saniye, bazen günlerce sürebiliyor. Panik yok — bu durumun adı göz kapağı seğirmesi ve genellikle zararsızdır.

Ama neden olur? Hadi dürüst olalım:

• Son birkaç gündür kaç fincan kahve içtiniz?
• Stresli bir hafta geçirdiniz mi?
• Uykusuz musunuz?
• Telefon ekranından gözünüzü alamadınız mı?

Cevabınız evetse: bingo! Göz kapağı seğirmesinin en sık nedenleri tam da bunlar.

Göz kapağı seğirmesinin en yaygın nedenleri:

• Stres (en güçlü tetikleyici)
• Uykusuzluk ve yorgunluk
• Çay, kahve ve sigara gibi uyarıcı maddelerin fazla tüketilmesi
• Aşırı ekran kullanımı, göz kuruluğu
• Nadir durumlarda yüz siniri ile ilgili bazı hastalıklar

Ne yapmalı?

• Birkaç gün içinde kendiliğinden geçebilir.
• Stresten uzak durun (biliyoruz, zor ama denemeye değer).
• Kahveyi biraz azaltın, çayı biraz sulandırın, sigaraya da bir “ara” verin.
• Uyku düzeninizi toparlamaya çalışın.
• Ekrana bakma sürenizi azaltın, gözlerinizi dinlendirin.

Unutmayın: Bizi uyanık tutan kafein ve nikotin gibi maddeler, sinir sistemini gereksiz yere uyarır. Sinirler “fazla çalışınca” seğirme de tetiklenir. Göz kapağı da “o sinyali” alır ve minik minik titrer.

Ne zaman doktora görünmelisiniz?

• Seğirme haftalarca geçmiyorsa
• Göz kapağında istemsiz kapanma başladıysa
• Yüzün başka bölgelerinde de kasılmalar varsa

O zaman bir göz doktoruna veya nöroloğa başvurun.

Gözümde ışık çakmaları oldu. Bu neden olabilir?

Auralı migren mi, retina yırtığı mı? Gözde ışık çakmalarının farkını bilin.

Gözünüzde birden bire “şimşek çakar gibi” ışıklar mı gördünüz? Bu şikâyet hem gözle hem de beyinle ilgili farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Bazı durumlarda zararsızken, bazen de acil müdahale gerektirir.

En sık üç neden:

1. Auralı Migren (Göz Migreni)
• Işık çakması, zigzag çizgiler veya parlayan halkalar şeklindedir
• Genellikle her iki gözde aynı anda görülür
• 10–30 dakika sürer
• Görüntü bulanıklaşabilir ama ardından kendiliğinden geçer
• Sonrasında baş ağrısı olabilir (ya da olmayabilir)

Bu durum “auralı migren” olarak bilinir. Nörolojik bir durumdur, acil değildir ama sık tekrar ediyorsa nöroloji takibi gerekir.

2.  Retina Yırtığına Bağlı Işık Çakması
• Genellikle tek gözde ve kenar bölgelerde görülür
• Karanlıkta daha sık fark edilir
• Göz hareketiyle artabilir
• Peşinden siyah noktalar (uçuşan cisimler) veya “perde inmesi” hissi olabilir
• Acil göz muayenesi gerektirir çünkü retina yırtığı ilerleyip retina dekolmanına neden olabilir

3. Göz içi iltihaplar, travmalar veya bazı damarsal hastalıklar da ışık çakması yapabilir. Ancak bunlar daha nadirdir.

Ne zaman endişelenmelisiniz?

• Işık çakmaları tek gözde ve ani başladıysa
• Görme kaybı veya siyah perde hissi eşlik ediyorsa
• Göz travması geçirdiyseniz

Bu durumda göz dibi muayenesi şarttır.

Ama ışık çakması iki gözde aynı anda, geçici ve baş ağrısıyla birlikte oluyorsa, bu büyük ihtimalle auralı migrendir. Yine de tanı için bir nöro-oftalmoloji değerlendirmesi önemlidir.

Gözlerden biri neden daha önde durur?

Aynaya baktığınızda bir gözünüzün diğerine göre daha önde olduğunu fark ettiniz mi? Bu durum genellikle “proptozis” ya da halk arasında bilinen adıyla “göz fırlaması” olarak adlandırılır. Gözün öne doğru çıkması sadece estetik bir sorun değil, bazen ciddi hastalıkların işareti olabilir.

En sık nedenler:

• Tiroid göz hastalığı (Graves orbitopatisi): Tiroid bezinin fazla çalışması durumunda, göz çevresindeki dokular şişer ve göz öne doğru çıkar. Bu durum çift görmeye ve gözde kuruluğa da yol açabilir. Genellikle iki gözü birden etkiler ama bazı kişilerde tek gözde de başlayabilir.
• Göz arkasında kitle veya tümör: Göz arkasında gelişen iyi huylu ya da kötü huylu kitleler, gözün öne itilmesine neden olabilir. Bu durumda genellikle sadece bir göz etkilenir.
• Enfeksiyon veya iltihaplar: Göz çevresindeki dokularda enfeksiyon gelişirse (örneğin orbital selülit), göz şişebilir ve öne doğru fırlayabilir. Genellikle ağrı, ateş ve kızarıklıkla birlikte seyreder.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Tek gözde öne doğru çıkma
• Gözde ağrı, kızarıklık veya şişlik
• Göz hareketlerinde kısıtlılık
• Görme azalması veya çift görme

Bu belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden bir nöro-oftalmoloji uzmanına başvurmanız önemlidir.

Göz kapağı düşüklüğü (ptozis), bazen yorgunluk gibi masum nedenlerden kaynaklansa da, bazı durumlarda ciddi bir nörolojik hastalığın ilk belirtisi olabilir.

Özellikle:
• Sabah normal olup, gün içinde yavaş yavaş kötüleşen
• Dinlenince düzelen ama yorgunlukla artan
• Çift görme ile birlikte olan

göz kapağı düşüklüğü yaşıyorsanız, akla gelen en önemli nedenlerden biri Miyastenia Gravis adlı hastalıktır.

Miyastenia Gravis nedir?

Bu hastalık, kaslarla sinirler arasındaki iletişimi bozan bir bağışıklık sistemi sorunudur. Göz çevresi kasları bu durumdan sık etkilenir ama sadece gözlerle sınırlı değildir.

Sistemik bir hastalıktır:
• Yüz kasları, çene, yutma kasları, hatta nefes almayı sağlayan kaslar da etkilenebilir.
• Ciddi vakalarda nefes darlığı ve yutma güçlüğü yaşanabilir.
• Hayati risk oluşturabilir.

Bu yüzden erken tanı ve tedavi, sadece görmeyi değil, yaşamı da korur.

Eğer sizde veya bir yakınınızda bu belirtiler varsa, mutlaka bir nöro-oftalmoloji uzmanına başvurun.

Bazen küçük bir kaza, büyük bir belirtiye yol açabilir. Başınızı çarptıktan sonra birden çift görmeye başladıysanız, bunun nedeni 4. kranial sinir (trochlear sinir) felci olabilir.

4. sinir, yalnızca bir kası — “üst oblik kas”ı — çalıştırır. Bu kas, gözün çapraz ve aşağıya doğru hareketini sağlar.

Bu sinir hasar görürse:
• Özellikle merdiven çıkarken, kitap okurken ya da yere bakarken çift görme oluşur.
• Görüntüler hafif eğik veya üst üste gibi algılanabilir.
• Kişi başını hafif yana eğerek çift görmeyi azaltmaya çalışır (kompansatuar baş pozisyonu).

En sık neden?
Düşme, baş çarpması veya minik bir travma. Çünkü 4. sinir, en uzun ve en ince sinirlerden biridir. Bu yüzden travmalara çok hassastır.

Bu tür bir çift görme yaşıyorsanız, özellikle de baş travmasından sonra başladıysa, bir nöro-oftalmoloji uzmanına başvurmak önemlidir.

Göz kapağınız birdenbire düştü ve aynı anda göz bebeğiniz büyüdüyse, bu durum sıradan bir göz problemi olmayabilir. Bu ikili belirti, bazen hayati bir durumu işaret edebilir: Üçüncü kranial sinir felci.

3. sinir (okülomotor sinir) göz hareketlerini sağlayan 4 kası, göz kapağını kaldıran kası ve göz bebeğini küçülten kası kontrol eder.

Bu sinirde bir felç geliştiğinde:
• Göz kapağı düşer (ptozis)
• Göz bebeği büyür (ışığa yanıt azalır)
• Göz, dışa ve aşağıya kayar
• Çift görme oluşur

En önemli nedenlerden biri: Beyindeki anevrizma (baloncuk). Bu durum damarın yırtılmasına ve hayati tehlikeye yol açabilir. O nedenle bu belirtiler varsa acil müdahale gerekir.

Tabii ki her 3. sinir felci anevrizma kaynaklı değildir. Diyabet, hipertansiyon gibi nedenlerle de olabilir. Ancak ayrımını yapmak için detaylı muayene ve görüntüleme şarttır.