Author Archives: Prof. Dr. Uğur Emrah Altıparmak

Bazı insanlar gözlerini hareket ettirdiklerinde küçük siyah noktalar, iplikçikler veya sinek benzeri şekiller gördüklerini fark ederler. Bunlara tıbbi adıyla “floaters”, yani “vitreus opasiteleri” denir. Türkçede halk arasında en çok “sinek uçuşmaları” olarak bilinir.

Neden olur?

Gözümüzün içinde, jel kıvamında saydam bir madde olan vitreus bulunur. Yaşla birlikte bu yapı büzüşmeye ve içinde küçük lif kümeleri oluşmaya başlar. Bu lifler, ışığın retinaya ulaşmasını engelleyerek hareketli gölgeler yaratır.

Ne zaman tehlikeli olabilir?

• Ani başlayan çok sayıda sinek uçuşması
• Gözde ışık çakmaları (şimşek gibi)
• Görme alanınızda karanlık bir perde hissi

Bu belirtiler varsa hemen bir göz doktoruna başvurmalısınız. Çünkü bu durum, retina yırtığı veya dekolmanı gibi acil müdahale gerektiren sorunların belirtisi olabilir.

Ne zaman endişelenmeye gerek yok?

• Sinek uçuşmaları uzun süredir varsa ve sayısı sabitse
• Görmenizi ciddi şekilde etkilemiyorsa
• Göz muayeneniz normal çıktıysa

Bu durumda genellikle takip yeterlidir.

Gözümü korumak için ne yapabilirim?

• Göz muayenelerinizi ihmal etmeyin
• Travmadan kaçının
• Diyabet ve hipertansiyon gibi hastalıkları kontrol altında tutun

Bir sabah kalktınız ve göz kapağınız titriyor gibi mi oluyor? Kimi zaman birkaç saniye, bazen günlerce sürebiliyor. Panik yok — bu durumun adı göz kapağı seğirmesi ve genellikle zararsızdır.

Ama neden olur? Hadi dürüst olalım:

• Son birkaç gündür kaç fincan kahve içtiniz?
• Stresli bir hafta geçirdiniz mi?
• Uykusuz musunuz?
• Telefon ekranından gözünüzü alamadınız mı?

Cevabınız evetse: bingo! Göz kapağı seğirmesinin en sık nedenleri tam da bunlar.

Göz kapağı seğirmesinin en yaygın nedenleri:

• Stres (en güçlü tetikleyici)
• Uykusuzluk ve yorgunluk
• Çay, kahve ve sigara gibi uyarıcı maddelerin fazla tüketilmesi
• Aşırı ekran kullanımı, göz kuruluğu
• Nadir durumlarda yüz siniri ile ilgili bazı hastalıklar

Ne yapmalı?

• Birkaç gün içinde kendiliğinden geçebilir.
• Stresten uzak durun (biliyoruz, zor ama denemeye değer).
• Kahveyi biraz azaltın, çayı biraz sulandırın, sigaraya da bir “ara” verin.
• Uyku düzeninizi toparlamaya çalışın.
• Ekrana bakma sürenizi azaltın, gözlerinizi dinlendirin.

Unutmayın: Bizi uyanık tutan kafein ve nikotin gibi maddeler, sinir sistemini gereksiz yere uyarır. Sinirler “fazla çalışınca” seğirme de tetiklenir. Göz kapağı da “o sinyali” alır ve minik minik titrer.

Ne zaman doktora görünmelisiniz?

• Seğirme haftalarca geçmiyorsa
• Göz kapağında istemsiz kapanma başladıysa
• Yüzün başka bölgelerinde de kasılmalar varsa

O zaman bir göz doktoruna veya nöroloğa başvurun.

Gözümde ışık çakmaları oldu. Bu neden olabilir?

Auralı migren mi, retina yırtığı mı? Gözde ışık çakmalarının farkını bilin.

Gözünüzde birden bire “şimşek çakar gibi” ışıklar mı gördünüz? Bu şikâyet hem gözle hem de beyinle ilgili farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Bazı durumlarda zararsızken, bazen de acil müdahale gerektirir.

En sık üç neden:

1. Auralı Migren (Göz Migreni)
• Işık çakması, zigzag çizgiler veya parlayan halkalar şeklindedir
• Genellikle her iki gözde aynı anda görülür
• 10–30 dakika sürer
• Görüntü bulanıklaşabilir ama ardından kendiliğinden geçer
• Sonrasında baş ağrısı olabilir (ya da olmayabilir)

Bu durum “auralı migren” olarak bilinir. Nörolojik bir durumdur, acil değildir ama sık tekrar ediyorsa nöroloji takibi gerekir.

2.  Retina Yırtığına Bağlı Işık Çakması
• Genellikle tek gözde ve kenar bölgelerde görülür
• Karanlıkta daha sık fark edilir
• Göz hareketiyle artabilir
• Peşinden siyah noktalar (uçuşan cisimler) veya “perde inmesi” hissi olabilir
• Acil göz muayenesi gerektirir çünkü retina yırtığı ilerleyip retina dekolmanına neden olabilir

3. Göz içi iltihaplar, travmalar veya bazı damarsal hastalıklar da ışık çakması yapabilir. Ancak bunlar daha nadirdir.

Ne zaman endişelenmelisiniz?

• Işık çakmaları tek gözde ve ani başladıysa
• Görme kaybı veya siyah perde hissi eşlik ediyorsa
• Göz travması geçirdiyseniz

Bu durumda göz dibi muayenesi şarttır.

Ama ışık çakması iki gözde aynı anda, geçici ve baş ağrısıyla birlikte oluyorsa, bu büyük ihtimalle auralı migrendir. Yine de tanı için bir nöro-oftalmoloji değerlendirmesi önemlidir.

Tiroid beziniz vücuttaki birçok sistemi etkiler… ve gözler de bunlardan biridir. Tiroid göz hastalığı (veya tıbbi adıyla “Graves orbitopatisi”), özellikle tiroidin fazla çalıştığı durumlarda ortaya çıkar. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi, göz çevresindeki dokulara saldırır.

Gözde neler olur?

• Gözler öne doğru fırlaklaşır (proptozis)
• Göz kapakları geri çekilir, göz açık görünür
• Göz kuruluğu gelişir
• Göz hareketleri zorlaşır, çift görme olabilir
• İleri vakalarda görme siniri baskı altına girerse görme azalabilir

Önemli uyarı: Tiroid hastalığınız varsa ve sigara içiyorsanız, göz hastalığınız daha ağır seyredebilir. Sigara içiyorsanız, mutlaka bırakın !

Göz kuruluğu unutulmamalı: Gözler öne doğru çıktıkça göz yüzeyi daha açıkta kalır. Bu da kuruluğa ve batma hissine yol açar. Bu nedenle suni gözyaşı damlası kullanmak önemlidir.

Tedavi nasıl planlanır?
Tiroid göz hastalığı, sadece gözle ilgili değildir. Tedavi, öncelikle tiroid hastalığının kontrol altına alınmasıyla başlar.

Bu nedenle biz göz doktorunuz olarak sizi takip eden bir endokrinoloji ya da dahiliye uzmanı ile iletişimde olmalıyız. Gerekirse biz doğrudan hekimlerinizle iletişime geçeriz.

Gözlerden biri neden daha önde durur?

Aynaya baktığınızda bir gözünüzün diğerine göre daha önde olduğunu fark ettiniz mi? Bu durum genellikle “proptozis” ya da halk arasında bilinen adıyla “göz fırlaması” olarak adlandırılır. Gözün öne doğru çıkması sadece estetik bir sorun değil, bazen ciddi hastalıkların işareti olabilir.

En sık nedenler:

• Tiroid göz hastalığı (Graves orbitopatisi): Tiroid bezinin fazla çalışması durumunda, göz çevresindeki dokular şişer ve göz öne doğru çıkar. Bu durum çift görmeye ve gözde kuruluğa da yol açabilir. Genellikle iki gözü birden etkiler ama bazı kişilerde tek gözde de başlayabilir.
• Göz arkasında kitle veya tümör: Göz arkasında gelişen iyi huylu ya da kötü huylu kitleler, gözün öne itilmesine neden olabilir. Bu durumda genellikle sadece bir göz etkilenir.
• Enfeksiyon veya iltihaplar: Göz çevresindeki dokularda enfeksiyon gelişirse (örneğin orbital selülit), göz şişebilir ve öne doğru fırlayabilir. Genellikle ağrı, ateş ve kızarıklıkla birlikte seyreder.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Tek gözde öne doğru çıkma
• Gözde ağrı, kızarıklık veya şişlik
• Göz hareketlerinde kısıtlılık
• Görme azalması veya çift görme

Bu belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden bir nöro-oftalmoloji uzmanına başvurmanız önemlidir.

Göz bebeği normalde ışığa göre büyüyüp küçülür. Ama bazı durumlarda bir göz bebeği normalden büyük kalabilir. Bu durum, özellikle aşağıdaki nedenlerle ortaya çıkabilir:

• Üçüncü sinir felci: Göz hareketlerinde bozulma, göz kapağı düşüklüğü ve aynı tarafta göz bebeğinde büyüme ile birlikte görülür.
• Travma sonrası sinir zedelenmesi: Kafa travmaları sonrası tek taraflı göz bebeği büyüklüğü oluşabilir.
• Bazı damla veya ilaçların etkisi: Göz bebeğini büyüten ilaçlar (örneğin bazı göz damlaları veya solunum ilaçları) farkında olmadan göze temas ederse büyümeye neden olabilir.
• Adie sendromu: Genç kadınlarda sık görülür. Genellikle tek taraflıdır, görmeyi etkilemez ama tanısı önemlidir.

Göz bebeği ışığa cevap vermiyorsa, özellikle çift görme ya da göz kapağı düşüklüğü eşlik ediyorsa, beyin kaynaklı ciddi bir sorunun belirtisi olabilir.

Böyle bir durumda, göz hastalıkları ve nöroloji alanında uzmanlaşmış bir nöro-oftalmoloji uzmanı tarafından değerlendirme gerekir.

Göz kapağı düşüklüğü (ptozis), bazen yorgunluk gibi masum nedenlerden kaynaklansa da, bazı durumlarda ciddi bir nörolojik hastalığın ilk belirtisi olabilir.

Özellikle:
• Sabah normal olup, gün içinde yavaş yavaş kötüleşen
• Dinlenince düzelen ama yorgunlukla artan
• Çift görme ile birlikte olan

göz kapağı düşüklüğü yaşıyorsanız, akla gelen en önemli nedenlerden biri Miyastenia Gravis adlı hastalıktır.

Miyastenia Gravis nedir?

Bu hastalık, kaslarla sinirler arasındaki iletişimi bozan bir bağışıklık sistemi sorunudur. Göz çevresi kasları bu durumdan sık etkilenir ama sadece gözlerle sınırlı değildir.

Sistemik bir hastalıktır:
• Yüz kasları, çene, yutma kasları, hatta nefes almayı sağlayan kaslar da etkilenebilir.
• Ciddi vakalarda nefes darlığı ve yutma güçlüğü yaşanabilir.
• Hayati risk oluşturabilir.

Bu yüzden erken tanı ve tedavi, sadece görmeyi değil, yaşamı da korur.

Eğer sizde veya bir yakınınızda bu belirtiler varsa, mutlaka bir nöro-oftalmoloji uzmanına başvurun.

Bazen küçük bir kaza, büyük bir belirtiye yol açabilir. Başınızı çarptıktan sonra birden çift görmeye başladıysanız, bunun nedeni 4. kranial sinir (trochlear sinir) felci olabilir.

4. sinir, yalnızca bir kası — “üst oblik kas”ı — çalıştırır. Bu kas, gözün çapraz ve aşağıya doğru hareketini sağlar.

Bu sinir hasar görürse:
• Özellikle merdiven çıkarken, kitap okurken ya da yere bakarken çift görme oluşur.
• Görüntüler hafif eğik veya üst üste gibi algılanabilir.
• Kişi başını hafif yana eğerek çift görmeyi azaltmaya çalışır (kompansatuar baş pozisyonu).

En sık neden?
Düşme, baş çarpması veya minik bir travma. Çünkü 4. sinir, en uzun ve en ince sinirlerden biridir. Bu yüzden travmalara çok hassastır.

Bu tür bir çift görme yaşıyorsanız, özellikle de baş travmasından sonra başladıysa, bir nöro-oftalmoloji uzmanına başvurmak önemlidir.

Göz kapağınız birdenbire düştü ve aynı anda göz bebeğiniz büyüdüyse, bu durum sıradan bir göz problemi olmayabilir. Bu ikili belirti, bazen hayati bir durumu işaret edebilir: Üçüncü kranial sinir felci.

3. sinir (okülomotor sinir) göz hareketlerini sağlayan 4 kası, göz kapağını kaldıran kası ve göz bebeğini küçülten kası kontrol eder.

Bu sinirde bir felç geliştiğinde:
• Göz kapağı düşer (ptozis)
• Göz bebeği büyür (ışığa yanıt azalır)
• Göz, dışa ve aşağıya kayar
• Çift görme oluşur

En önemli nedenlerden biri: Beyindeki anevrizma (baloncuk). Bu durum damarın yırtılmasına ve hayati tehlikeye yol açabilir. O nedenle bu belirtiler varsa acil müdahale gerekir.

Tabii ki her 3. sinir felci anevrizma kaynaklı değildir. Diyabet, hipertansiyon gibi nedenlerle de olabilir. Ancak ayrımını yapmak için detaylı muayene ve görüntüleme şarttır.

Aynaya baktığınızda göz bebeklerinizin biri diğerinden daha büyük görünüyorsa, bu durumun adı anizokoridir. Bazen bu durum tamamen zararsız olabilir; bazen de altta yatan bir nörolojik sorunun belirtisi olabilir.

Göz bebekleri, ışık miktarına göre büyür veya küçülür. Ancak bu büyüme iki gözde farklı oluyorsa, dikkatli değerlendirilmesi gerekir.

Gözbebeği eşitsizliğinin olası nedenleri:
• Fizyolojik anizokori: Genetik ve zararsız bir durumdur. Işıkta da karanlıkta da fark olur ama başka belirti yoktur.
• Horner sendromu: Göz bebeği küçülür, göz kapağı hafif düşer, bazen gözde çöküklük olabilir. Beyin sapı, boyun ya da akciğerdeki bazı sorunlardan kaynaklanabilir.
• Üçüncü sinir felci: Göz bebeği büyür, göz kapağı düşer ve çift görme olabilir. Acil değerlendirme gerektirir.
• İlaç etkileri veya travma: Bazı göz damlaları ya da darbeler gözbebeği boyutunu etkileyebilir.

Eğer gözbebeği farkı yeni başladıysa, ağrı, görme bozukluğu, göz kapağı düşüklüğü gibi başka belirtiler eşlik ediyorsa mutlaka bir nöro-oftalmoloji uzmanına başvurun.