Author Archives: Prof. Dr. Uğur Emrah Altıparmak

Monofokal Lens (=Tek odaklı Lens)
Katarakt ameliyatlarında konan standart mercek tipidir. Tek odaklıdır. Genellikle hastanın
uzağı iyi göreceği şekilde lens takılması planlanır. Hastanın ameliyat sonrasında yakın
gözlüğü kullanması gerekir.

Özellikleri
Uzak görme: mükemmel
Ara mesafe görme: orta
Yakın mesafe görme: kötü

Avantajları
Uzakta mükemmel görme

Dezavantajları
Ara mesafe ve yakın mesafede gözlük takma ihtiyacı olur.

Örnekler: Jonson&Johnson Tecnis Monofokal, Alcon IQ, Rayner RayOne, VSY
monofokal

Not: Kimi hastalar uzakta gözlük takmayı tercih edebilir, bu durumda lensler ameliyat
sonrası yakını gözlüksüz iyi görecek numaralar seçilerek yerleştirilebilir. Böyle bir tercih
yapılabilir.
Not: Kimi hastalar bir gözü uzak bir gözü yakını iyi görecek şekilde lens konmasını tercih
edebilir. Buna “mono-vizyon” adı veriyoruz. Seçilmiş hastalarda mükemmele yakın sonuç
verir ve gözlük takma ihtiyacı minimum olabilir.

Torik Lens (=Astigmatı düzelten lens)
Bu lens de aslında tek odaklı bir lenstir. Ancak astigmatı özellikle 0.75 ve daha fazla olan
hastalarda önerdiğimiz bir lenstir. Bu lensler ile hastanın astigmat sorunu da çözülür,
böylece ameliyat sonrasında uzak görüş daha da mükemmel hale gelir.

Özellikleri
Uzak görme: mükemmel
Ara mesafe görme: orta
Yakın mesafe görme: kötü

Avantajları
Uzakta mükemmel görme

Dezavantajları
Ara mesafe ve yakın mesafede gözlük takma ihtiyacı olur.

Örnekler: Jonson&Johnson Tecnis Monofokal Torik, Alcon IQ Torik, Rayner RayOne
Torik, VSY monofokal torik

Monofokal Lens (=Tek odaklı Lens)
Katarakt ameliyatlarında konan standart mercek tipidir. Tek odaklıdır. Genellikle hastanın
uzağı iyi göreceği şekilde lens takılması planlanır. Hastanın ameliyat sonrasında yakın
gözlüğü kullanması gerekir.

Özellikleri
Uzak görme: mükemmel
Ara mesafe görme: orta
Yakın mesafe görme: kötü

Avantajları
Uzakta mükemmel görme

Dezavantajları
Ara mesafe ve yakın mesafede gözlük takma ihtiyacı olur.

Örnekler: Jonson&Johnson Tecnis Monofokal, Alcon IQ, Rayner RayOne, VSY
monofokal

Not: Kimi hastalar uzakta gözlük takmayı tercih edebilir, bu durumda lensler ameliyat
sonrası yakını gözlüksüz iyi görecek numaralar seçilerek yerleştirilebilir. Böyle bir tercih
yapılabilir.
Not: Kimi hastalar bir gözü uzak bir gözü yakını iyi görecek şekilde lens konmasını tercih
edebilir. Buna “mono-vizyon” adı veriyoruz. Seçilmiş hastalarda mükemmele yakın sonuç
verir ve gözlük takma ihtiyacı minimum olabilir.

Kataraktın Tedavisi Nedir?

Kataraktın tedavisi cerrahidir. Katarakt günümüzde fakoemulsifikasyon (biz genelde
“fako cerrahisi” olarak ifade ederiz) adı verilen yöntemle başarı ile tedavi edilmektedir.

Fakoemulsifikasyon Ne Anlama Gelir?

Fako latince lens anlamına gelir; emülsifikasyon da iri taneciklerin daha küçük
parçacıklara dönüştürülmesi demektir. Fako cerrahisinde göze küçük bir delikten sokulan
fako cihazı gözün lensini önce küçük parçalara ayırır, sonra da vakum yöntemi ile gözün
dışına çıkarır. Böylece göz çabuk ve kolay bir şekilde, genellikle de dikiş koymadan iyileşir.

Fako Cerrahisi Kolay Bir Cerrahi Midir?

Hasta açısından kısa süreli, konforlu bir cerrahidir. Eğer hasta uyum gösterir ve ameliyat
sırasında sabit durabilirse lokal anestezi altında kısa süre içinde tamamlayabiliriz. Biz Göz
Hekimleri için ise yıllarımızı verdiğimiz, öğrenme aşamalarında uzun teorik ve pratik
eğitimlerden geçtiğimiz ve uygulanması aşamasında ter döktüğümüz bir “sanat”tır. Biz
fako cerrahisinin süresi ile ölçülmesinden çok kaliteli ve başarı ile tamamlanmasını
önemsiyoruz. Fako cerrahisi hem bilgi-yoğun hem de emek-yoğun bir sanattır.

Fako Cerrahisinde Her Hastaya Yapay Lens Konur mu?

Evet her hastaya yapay lens (biz bunlara “göz içi mercek” deriz) konur, konması da
gereklidir. Eğer yapay lens konmazsa hastalar çok yüksek numaralı kalın gözlükler takmak
zorunda kalır.

Gözlük numarası tam mı verilmeli düşük mü verilmeli?

Bu konu uzun yıllar boyunca farklı çalışmalarda incelendi. Subjektif gözlük muayenesi sırasında yapılan ölçümlerin tam olarak verildiği çocuklarda miyopinin daha az arttığı konusu artık genel olarak kabul görmektedir. Yani numaranın olması gerekenden düşük verilmesi, miyopiyi yavaşlatmak şöyle dursun, artırıyor bile olabilir. Bu nedenle bu uygulamayı önermiyoruz.

Gözlükler ara sıra (yorulunca) mı, yoksa sürekli mi takılmalı?

Mümkün olduğunca gözlüklerin sürekli takılmasını öneriyoruz. Tıpkı düşük numaralı gözlüklerin miyopi artışını hızlandırması gibi, gözlüklerin düzensiz kullanımı da miyopi artışını hızlandırıyor olabilir. 

Mavi Engelleyici Filtre Miyopiyi Yavaşlatıyor mu?

Bu filtrelerin esas ortaya çıkış amacı dijital ekranlarda maruz kalınan yoğun mavi ışığın engellenmesi olarak özetlenebilir. Mavi ışığa fazlaca maruz kalmak ise gözde yorgunluk, odaklanma problemleri ve hatta uyku problemleri ile sonuçlanabiliyor. Ancak bugüne kadar mavi ışığı engelleme filtresinin miyopiyi yavaşlattığına dair bir bilgi henüz mevcut değil. 

Tek Odaklı Gözlükler mi, Bifokal Gözlükler mi, Progresif Adisyon Gözlükleri mi?

Çalışmalarda, seçilmiş çocuklarda, gerek bifokal gözlüklerin gerekse progresif adisyon gözlüklerinin miyopinin artışını ve gözün uzamasını tek odaklı (monofokal) gözlüklere göre daha iyi yavaşlattığı konusunda bir konsensüs oluştuğu söylenebilir. Yani tek odaklı gözlük vermektense uygun çocuk bifokal veya progresif gözlükleri ile miyopi daha iyi yavaşlatılıyor görünmekte. Ancak verilecek gözlüklerin çocuklar için tasarlanmış camlar olması büyük önem arz ediyor. Bilindiği gibi çocuk bifokal/progresif tasarımları ile erişkinler için üretilen tasarımlar arasında farklılıklar mevcut. Çalışmalar çocuklar için üretilmiş camlar ile yapıldığından, biz de çocuk tasarımlarını öneriyor, erişkin cam tasarımlarının çocuklara kullanılmaması gerektiğini vurgulamak istiyoruz. 

Ne Tür Gözlükler Önerilmeli, Sonuçlar Nasıl?

Bifokal gözlük ile ilgili en iyi sonuçlar 2014 yılında Chang ve arkadaşları tarafından elde edildi. Çalışmada egzekütif bifokal (E-line) tarzı yakın adisyonu +1.50 olan gözlükler (Essilor Myopilux Max) kullanıldı. Bifokal gözlük kullanan hastalarda 3 yıl sonunda yaklaşık 0.8 D daha az miyopi (%39 yavaşlatma) gelişti. Bifokal segmentinde 3 PD tabanı içe prizma kullanılan ikinci bir grupta ise yaklaşık 1 D daha az miyopi (%51 yavaşlatma) gelişti, bu sonuç akomodasyon gecikmesi olan çocuklarda elde edildi. 

Bifokal tasarımlarda uzak/yakın segment arasındaki çizginin odak noktasına mümkün olduğunca yakın yerleşimli olması önerilmektedir. Bu tür gözlüklerle ilgili en önemli sorun ortadan geçen çizgi nedeniyle kozmetik olarak gençler tarafından beğenilmeme ihtimalidir.  Ayrıca bu camların inceltilmesindeki güçlükler nedeniyle kenarları kısmen kalın olabilmektedir.  

Progresif adisyon gözlükleri ile yapılan çalışmalarda ise miyopinin %11-33 arasında yavaşlatıldığı izlenmiştir. Klinik etki daha çok camın kullanıldığı ilk yılda ortaya çıkmakta, bu fayda ilerleyen yıllarda azalmaktadır (COMET çalışması). Bu başarı egzekütif tip bifokal camlara kıyasla daha düşük görünmektedir. COMET çalışmasının 5. yılında, birinci yılda elde edilen etkinliğin oldukça azaldığı izlenmiştir. Yakında akomodasyon gecikmesi ve hafif içe kayması olan çocuklarla yürütülen COMET 2 çalışmasında ise +2.0 progresif adisyonlu gözlüklerle 3 yılda yaklaşık 0.28 D daha düşük miyopi geliştiği gözlenmiştir. 

Progresif adisyon gözlükleri özellikle bifokal tasarımlı gözlük kullanmak istemeyen genç hastalarda önerdiğimiz camlardandır. Estetik olarak daha kabul edilebilirdir ve kenarları inceltilebilir. Bu tip cam tasarımları ülkemizde Essilor Myopilux Lite ve Plus, VisionArt Myopart, Shamir Duo 1.5 gibi örneklerle mevcuttur. 

Bifokal ve progresif camlara uyum sağlamak için belli bir süre kullanım gerekebilir, bu süre 1 aya kadar uzayabilir. 

Yeni Gözlük Tasarımları

Henüz ülkemizde olmayan DIMS (Defocus Incorporated Multiple Segments) tasarımına sahip Hoya Myosmart cam tasarımları ile 2 yılda miyopide %52 yavaşlama başarısı elde edilmiştir. Bu tasarımda merkezde uzak odak olan ve merkezden 360 derece perifere doğru yer alan çok sayıda +3.50 D güçte yakın odak yer almaktadır.  

Yüksek asferik lens parçalarının gözlük camı üzerinde yer aldığı Essilor Stellest cam tasarımı ile yapılan bir çalışmada 2 yılda miyopide %55 yavaşlama gözlenmiştir. 

Camın periferinde hipermetropiyi azaltma bölgeleri olan Zeiss Myovision cam tasarımı ile 2 yılda miyopide %3 azalma elde edilmiştir. Aynı çalışmada bu cam tasarımı daha küçük yaşta olup anne-babasından birinde miyopi olan çocuklarda daha başarılı sonuç vermiştir (miyopide %30 yavaşlama).  

Gene ülkemizde henüz bulunmayan ve tasarımı henüz açıklanmamış bulunan Sightglass VisionDot (Kikko) camları ile şu anda çok merkezli bir çalışma yürütülmekte (CYPRESS), ilk sonuçlarda miyopide % 59-74 yavaşlama izlenmiş olup 3 yıllık sonuçları merakla beklenmektedir. 

Kaynaklar

1. Yazdani N, Sadeghi R, Ehsaei A ve ark. Under-correction or full correction of myopia? A meta-analysis. J Optom. Jan-Mar 2021;14(1):11-19. doi: 10.1016/j.optom.2020.04.003.
2. Desmond Cheng, OD, MSc, PhD; George C. Woo, OD, PhD; Bjorn Drobe, PhD; Katrina L. Schmid, PhD. Effect of Bifocal and Prismatic Bifocal Spectacles on Myopia Progression in Children Three-Year Results of a Randomized Clinical Trial. JAMA Ophthalmol. 2014;132(3):258-264. doi:10.1001/jamaophthalmol.2013.7623. 
3. Patricia M Kowalski 1, Ying Wang, Robert E Owens, Joanne Bolden, Justin B Smith, Leslie Hyman. Adaptability of myopic children to progressive addition lenses with a modified fitting protocol in the Correction of Myopia Evaluation Trial (COMET). 2005 Apr;82(4):328-37. 
4. J.E. Gwiazda; L. Hyman; D. Everett; T. Norton; D. Kurtz; R. Manny; W. Marsh–Tootle; M. Scheiman; L. Dong; The COMET Group. Five–Year Results From the Correction of Myopia Evaluation Trial (COMET). Investigative Ophthalmology & Visual Science May 2006, Vol.47, 1166
5. Correction of Myopia Evaluation Trial 2 Study Group for the Pediatric Eye Disease Investigator Group1. Progressive-Addition Lenses versus Single-Vision Lenses for Slowing Progression of Myopia in Children with High Accommodative Lag and Near Esophoria. IOVS, April 2011; 52(5): 2749-2757
6. Bao J, Yang A, Huang Y, et al. One-year myopia control efficacy of spectacle lenses with aspherical lenslets. Br J Ophthalmol. 2021.
7. Sankaridurg ve ark. Spectacle Lenses Designed to Reduce Progression of Myopia: 12-Month Results..Optometry and Vision Science, Vol. 87, No. 9, September 2010: 
8. Lam CSY, Tang WC, Tse DY-Y, et al. Defocus incorporated multiple segments (DIMS) spectacle lenses slow myopia progression: a 2-year randomised clinical trial. Br J Ophthalmol 2020;104:363–8

Miyopinin yavaşlatılması bireylerin erişkin hayatlarında göz sağlıklarının normal olabilmesi için büyük önem taşımaktadır. Yüksek miyopi kabul ettiğimiz sferik eşdeğer olarak -6 numara üzerine çıkıldığında, gerek glokom, gerek katarakt, gerekse retina yırtığı/dekolmanı ve miyopiye bağlı maküla dejeneresansı logaritmik olarak artış göstermektedir. Çalışmalar bize numaradaki her 1 D az artışın maküla dejeneransı ihtimalini %40 oranında, görme kaybı riskini ise %20 azalttığını göstermektedir. Bir hastalığın riskini %40 azaltmak ise halk sağlığı açısından inanılmaz bir önem arz eder. Günümüzde sarı nokta hastalığı göz içi enjeksiyonlarla belirli bir ölçüde başarı ile tedavi edilebilmektedir. Ancak bu tedaviler oldukça pahalı olup ulusların ekonomik bütçelerine getirdiği yük giderek artmaktadır. Bu bakımdan hastalığın ihtimalini azaltmak çok önemlidir. Ayrıca miyopinin daha düşük numarada durması, hastanın erişkin hayatında lazer tedavisini seçmesine destek olabilecektir. Çünkü çok yüksek numaralarda halk arasında “göz çizme” tabir edilen excimer lazer veya benzeri tedavileri uygulamak zorlaşmakta, numaranın tamamen düzeltilebilmesi artan numara ile birlikte imkansız hale gelebilmektedir. 

Açık Havada ve Aydınlıkta Zaman Geçirme

Açık havada ve aydınlıkta günde en az 1.5-2 saat zaman geçirmek miyopi gelişme riskini azaltmaktadır. Bunu destekleyen pek çok çalışma mevcuttur. Açık havada ve aydınlıkta zaman geçirmenin miyopi ilerlemesini yavaşlatıp yavaşlatmadığı konusu son zamanlara kadar oldukça tartışmalı bir konu idi. Ancak son zamanlarda yapılan bazı çalışmalar, açık hava aktivitelerinin miyopi artışını yavaşlatmak açısından olumlu etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Hatta açık havada daha çok zaman geçirmenin gözün uzamasını daha çok yavaşlattığı bile gösterilmiştir. Gelecekte bu konuda destekleyici yeni bilgilerin gelmesi olasılığı yüksektir. Bu nedenle miyopi artış hızını yavaşlatmak için çocukların ve gençlerin günde en az 1.5-2 saat dışarıda aydınlıkta zaman geçirmeleri teşvik edilmelidir. Bu esnada güneş gözlüğü takılmasının bir sakıncası bulunmamaktadır, çünkü açık havada aydınlıkta güneş gözlüğü takılsa bile, gözümüze ulaşan ışık evde gözümüze ulaşan ışıktan daha fazla olacaktır. Bu da miyopi gelişmemesi için koruyucu olacaktır.

Yakına Bakarak Geçirilen Zamanın Azaltılması

Günde 2-2.5 saatten fazla yakın aktivite ile zaman geçirmek miyopi gelişme riskini artırmaktadır. Kimi çalışmalarda ise fazla yakın mesafelerde (20 cm’ den yakın) ve kesintisiz zaman aralıklarında (45 dakikadan fazla) zaman geçirme önemli ölçüde miyopi gelişimi ile ilişkili bulunmuştur. Gene yakın aktivitenin mevcut miyopiyi artırması açısından yakın aktivitenin rolü henüz ispatlanmış değilse de, bu konuda da destekleyici bilgilerin zaman içinde ortaya konması beklenmelidir. Bu bakımdan biz çocukların uzun süre ve özellikle kesintisiz olarak yakına bakmalarını doğru bulmuyoruz. Yakın çalışma aktivitesi olarak kitap okuma, bilgisayar/tablet/telefona bakma sayılabilir. Bu konuda “20-20 kuralı”nı hastalarımıza uzun zamandır önermekteyiz: “yakına bakarak (kitap okurken, cep telefonu/tablet/bilgisayar ile) geçirilen her 20 dakikada bir ara ver ve 20 saniye süreyle bakabileceğin en uzak yere bak” . Bu kuralı son yıllarda “20-20-2 kuralı” ile değiştirdik ve sonuna “+her gün 2 saati açık havada ve aydınlıkta geçir” ekledik. Yakında çalışma mesafesinin de 30 cm den daha uzakta olması gerektiğini hastalarımıza önemle vurguluyoruz.

Maalesef çocuk ve gençlerimizde kitap okuma alışkanlığından çok cep telefonu,tablet veya bilgisayar kullanımı yaygın. Mesela lise öğrencilerinde akıllı telefon kullanımı %97 lere ulaşmış durumda. Gençlerin yüzde 70,3’ünün günde en az 3 saat, 37,2’sinin ise 5 saatten daha fazla akıllı telefonlarına vakit ayırdıklarını yapılan çalışmalardan biliyoruz. Akıllı telefon kullanma yaşı da gitgide azalıyor, TÜİK verilerine göre Türkiye’de çocuklar 10 yaşında akıllı telefon kullanmaya başlıyor. Akıllı telefon kullanmak doğrudan yakın mesafede zaman geçirmek anlamına geliyor. Dolayısıyla miyopi açısından risk teşkil ediyor. Çocuk ve gençlerde ideal akıllı telefon süresi konusunda bilgilerimiz muğlak. Ancak bu konuda daha kesin kılavuzlar oluşana kadar Hollanda Oftalmoloji Derneği’ nin kendi hastalar için oluşturduğu tavsiyeleri biz de hastalarımıza uyarmayı yerinde sayıyoruz. Buna göre ailelere çocuklarının  ekran kullanım süreleri şu şekilde sınırlandırmalarını tavsiye ediyoruz: 

• 2 yaşına kadar olan çocuklarda: hiç 
• 2 ila 5 yaş arası çocuklarda: günde en fazla (toplam) 1 saat
• 5 ila 12 yaş arası çocuklarda: günde en fazla (toplam) 2 saat

Kaynak:

• Mark A Bullimore, Noel A Brennan Myopia Control: Why Each Diopter Matters. Optom Vis Sci . 2019 Jun;96(6):463-465. 
• Annechien E. G. Haarman; Clair A. Enthoven; J. Willem L. Tideman; Milly S. Tedja; Virginie J. M. Verhoeven; Caroline C. W. Klaver. The Complications of Myopia: A Review and Meta-Analysis. Investigative Ophthalmology & Visual Science April 2020, Vol.61(4),article 49.: 1-19
• Eppenberger LS, Sturm V. The Role of Time Exposed to Outdoor Light for Myopia Prevalence and Progression: A Literature Review. Clinical Ophthalmology 2020:14: 1875-1890. 
• Cao K, Wan Y, Yusufu M, Wang N. Significance of outdoor time for myopia prevention: A systematic review and meta-analysis based on randomized controlled trials. Ophthalmic Res. 2020; 63:97-105.
• https://www.aa.com.tr/tr/yasam/lise-ogrencilerinin-yuzde-97-4u-akilli-telefon-kullaniyor/2100438. 
• https://t24.com.tr/haber/turkiyede-cocuklar-kac-yasinda-cep-telefonu-kullanmaya-basliyor,256655
• Caroline CW Klaver1,2,3 , Jan Roelof Polling1,4 and Erasmus Myopia Research Group. Myopia management in the Netherlands. Ophthalmic Physiol Opt 2020; 40: 230–240

Yüksek Miyopinin Getirdiği Sorunlar Neler? Patolojik Miyopi Nedir?

Miyopta Hızlı Artış Olması Ne Anlama geliyor?

Sferik eşdeğer olarak yılda 1 numara ve daha fazla artan çocuklarda miyopinin hızlı arttığını ifade edebiliriz. Miyop artışı olan hastalarda neden sıklıkla gözün ön-arka eksende fazla uzamasıdır. 

Kimlerde Miyop Artış Riski Yüksektir?

10 yaşından küçük çocuklarda miyopun hızlı arttığını biliyoruz. Anne-babadan en az birinde miyop olması hızlı artış açısından risk faktörü sayılabilir. Aydınlıkta açık havada günde 2 saatten az zaman geçiren çocuk ve günde 2 saatte fazla zamanı yakına bakarak geçiren çocuklar konusunda literatür henüz tam bir kesinlik arz etmemekle birlikte, sahadaki gözlemlerimiz, özellikle Covid-19 döneminde tahminen uzaktan eğitim ve dışarı fazla çıkamama gibi nedenlerin etkisi ile miyopinin daha sık geliştiğini ve miyopların daha hızlı arttığını bize göstermiştir. Bu nedenle yakın bir gelecekte literatürde bu konuda bilgilerin değişeceğini tahmin ediyoruz. 

Yüksek Miyopi Nedir?

Yüksek miyopi önceleri sferik eşdeğeri 6 numara ve üzeri olan miyoplar için kullanılırken, 2015 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan toplantıda, en az bir gözde sferik eşdeğerin 5 ve üzeri olması yüksek miyopi olarak tanımlanmıştır. Bu seçimin sebebi olarak da iyi gören gözü 5 numara olan miyop bir kişinin tashihsiz görme düzeyinin yasal körlük olan %5’in altında olması esas alınmıştır.

2020 yılında dünya nüfusunun %4’ünün yüksek miyop olduğu (yaklaşık 300 milyon kişi) ve 2050 yılında bu oranın %10’a ulaşacağı tahmin edilmektedir. (Grafik 1 nolu kaynaktan alıntı olarak paylaşılmıştır. Yıllara göre yüksek miyop kişilerin tahmini sayısını ve dünya nüfusuna göre yüzdelerini göstermektedir)

Daha Yüksek Miyopların Karşı Karşıya Kaldığı Riskler Neler?

Miyop numarasının artması ile bazı göz hastalıklarının daha sık görüldüğü bilinmektedir. Bu durumu şu örneğe benzetebiliriz; bir balon çok şişirildiğinde duvarı incelir ve patlamaya daha yakın hale gelir. Göz de ön arka eksende çok uzadığında gözün ağ tabaka adını verdiğimiz iç duvarı (retina) incelir ve yırtılmaya daha müsait hale gelir. Bu yırtılma retinanın arka ucunda olursa “Miyopiye Bağlı Makülopati” adını verdiğimiz sarı nokta hastalığı, ağ tabakanın kenarlarında meydana gelirse de “Retina yırtığı ve buna bağlı retina ayrılması (dekolmanı)” gelişme riski artar. Bu hastalıklar çoğunlukla 40 yaş üstünde görülmekle birlikte, numarası hızla artan bir çocuğun erişkin hayatında bu hastalıklar açısından riskinin arttığından bahsedilebilir (risk artışı gözü bozuk olmayan emetrop bir bireye kıyaslanarak ifade edilmiştir):

	Göz Numarası ve Buna Bağlı Olarak Hastalık Riskinin Artması
Hastalık	-2.0 D	-5.0 D	-8.0 D
Katarakt	2 kat	3 kat	5 kat
Retina yırtığına Bağlı Retina Ayrılması (Dekolmanı)	3 kat	9 kat	21 kat
Miyopiye Bağlı Sarı Nokta Hastalığı (Maküla Dejeneransı)	2 kat	21 kat	126 kat

Patolojik Miyopi Nedir? 

Eğer göz aşırı uzar ve bunun sonucunda görme siniri veya ağ tabaka hasarı gelişir ve buna bağlı görme kaybı oluşursa, buna “Patolojik Miyopi” adını veriyoruz. Yani burada görme kaybı gelişmesi ön şartı mevcuttur. Her yüksek miyop patolojik miyop değildir, çünkü görme kaybı olmayabilir. Ancak yüksek miyopların %50 ila %70 inde patolojik miyopi gelişme riski söz konusudur. Yani görme kaybı olasılığı yüksek miyoplarda daha fazladır. Patolojik miyopi gözün ön-arka eksen uzunluğu fazla olan kişilerde daha sık izlenir. 40’lı yaşlardan itibaren hem patolojik miyopi görülme sıklığı artar, hem de ciddi görme kayıpları ortaya çıkabilir. Şu anda Asya ülkelerinde patolojik miyopi görülme oranı %1-3 civarındadır. Uzakdoğu ülkelerinde en önemli kalıcı görme kaybı nedeni olarak patolojik miyopi ilk sıralara yükselmiştir. Genel endişemiz ilerleyen yıllarda (muhtemelen onyıllarda) bu durum dünyanın geri kalanında ve ülkemizde de ortaya çıkacaktır. Patolojik miyopiye neden olan retina yırtığı/dekolmanı ve miyopiye bağlı sarı nokta hastalığının tedavileri mevcuttur. Ancak tedavi olarak kullanılacak lazer, ameliyat veya göz içine iğne yapılması gibi zahmetli ve maliyetli yöntemler gereklidir, hem de tedaviye rağmen kalıcı görme kayıpları meydana gelebilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü’nün tahmini, patolojik miyopi nedeniyle gerekecek tedavilerin gelecekte ülke ekonomilerine de önemli yük getireceği yönündedir. 

Bu nedenlerle miyopinin kontrol altına alınması ve yüksek miyopi olmayacak şekilde yavaşlatılması büyük önem kazanmaktadır. Bunun nasıl yapılabileceğine serinin sonraki yazılarında değinmeye çalışacağız. 

Kaynaklar:

1. https://bhvi.org/news/the-impact-of-myopia-and-high-myopia/
2. Holden BA, Fricke TR, Wilson DA, et al. Global prevalence of myopia and high myopia and temporal trends from 2000 through 2050. Ophthalmology. 2016;123:1036–1042
3. D I Flitcroft. The complex interactions of retinal, optical and environmental factors in myopia aetiology. Prog Retin Eye Res 2012 Nov;31(6):622-60. 

Görme bozukluğu olmayan bir kişinin gözüne ulaşan görüntü gözün kornea ve lens kısımlarından kırılarak geçer ve ağ tabakada (retina) odaklanır. Buna “emetropi” diyoruz. Emetrop kişiler uzağa baktıklarındaki cisimleri bu nedenle net görürler ve gözlüğe ihtiyaç duymazlar. Miyop bir kişi ise uzağa baktığında görüntü ağ tabakanın önüne düşer ve bu nedenle bulanık görür, buna da “miyopi” diyoruz. Miyopiye “uzakgörmez” de denebilir, çünkü esas sorun uzağı net görememektir.

Miyopi’ nin Nedeni Nedir?

Miyopi ya gözün fazla uzun olmasından kaynaklanır (buna “aksiyel miyopi” adı verilir), ya da gözün lens ve korneasının görüntüyü fazla kırmasından kaynaklanır (buna da “refraktif miyopi” adı verilir). Hangi Çocuklar Miyop Olma Riskine Daha çok Sahiptir?

10 yaşından küçük çocuklar riskli gruptur, bu nedenle düzenli muayeneleri çok önemlidir. Anne-babasından birisi miyop olan çocuk yaklaşık 3 kat, hem anne hem babası miyop olan bir çocuk ise yaklaşık 6 kat daha fazla miyop olma riskine sahiptir. Aydınlıkta açık havada günde 2 saatten az zaman geçiren çocukların riski fazladır. Günde 2 saatte fazla zamanı yakına bakarak geçiren çocuklar (özellikle bunu 30 cm.den daha yakından ve kesintisiz sürelerle bakıyorlarsa) artmış riske sahiptir. Aşağıda da yer verildiği gibi, Uzakdoğu kökenli kişiler miyop olma açısından daha yüksek riske sahiptir.

Miyop Neden Artar?

Çocuk ve gençlerde miyop artışının en önemli sebebi gözün ön-arka eksende fazla uzamasıdır. Çocuk ve gençlerin gözleri de tıpkı boylarının uzaması gibi yaşa bağlı olarak artış gösterir, bu normaldir. Miyopisi artan çocuk ve gençlerde bu artış normalden daha fazla olur. Sonuç olarak, miyopların büyük bir kısmının gözleri normalden daha uzundur.

Miyoplar En Sık Hangi Şikayetle Bize Başvurur?

Uzak görmede zorlanma en sık şikayet olmakla birlikte, düşük numaralı bir miyop sadece gece görmede zorlanmadan şikayet edebilir, veya gözlerini kıstığında daha iyi gördüğünü ifade edebilir (biz buna toplu iğne etkisi diyoruz, hatta bunu muayene sırasında kullandığımız bile oluyor)

Miyopinin Sebep Olduğu Sonuçlar Nelerdir?

• Eğitim ile ilgili sonuçlar: Tedavi edilmemiş miyopi, çocukların eğitim performansını etkileyebilir ve psikososyal stresle sonuçlanabilir.
• Yaşam Kalitesi ile İlgili sonuçlar: Miyopinin düzeltilmemiş olması veya hastanın göz ve karakter yapısına uygun olmayan düzeltme yöntemi kişinin yaşam kalitesini etkiler. 
• Ekonomik Etki: Miyopinin ilerleyici tabiatı göz önüne alındığında, doğrudan (hastalığın teşhisi, düzeltilmesi ve tedavisi için yapılan harcamalar) ve kaybedilen üretkenlik nedeniyle bir maliyet yarattığı aşikardır.
• Görme bozukluğu riski: Düzeltilmemiş miyopi, önlenebilir görme bozukluğunun ve özellikle yüksek miyopi ile ilişkili görmeyi tehdit eden oküler komplikasyonların önde gelen nedenidir (Örneğin miyopik makula dejenerasyonu) .

Miyopi Nasıl Tedavi Edilir?

Miyopiyi tedavi etmek için konkav/içbükey (- işaretli) gözlük camları veya kontakt lensler kullanılır. Hasta 18 yaşından büyükse ve numaraları artık ilerlemiyorsa cerrahi seçenekler de gündeme gelebilir. Miyopi Salgını Olduğundan Bahsedilebilir mi? Miyopi dünya üzerinde gitgide daha sık gözlenmektedir. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2020 yılı tahminlerine göre dünya nüfusunun yaklaşık %30’u miyoptur (yaklaşık 2.5 milyar kişi) ve bu oran 2050 yılına gelindiğinde %50’ye ulaşacaktır (Grafik 1 nolu kaynaktan alıntı olarak paylaşılmıştır. Yıllara göre miyop kişilerin tahmini sayısını ve dünya nüfusuna göre yüzdelerini göstermektedir) Bu oranlar ırksal ve bölgesel farklılıklar göstermektedir. Örneği Uzakdoğu toplumlarında bu oranlar çok daha önce yükselmeye başlamış ve Güney Kore, Çin, Tayvan, Singapur gibi bazı ülkelerde 18 yaş altı nüfusta miyopi oranı %80’lere yaklaşmıştır. Bu bakımdan miyopide önceleri Uzakdoğu ülkelerinde başlayan ancak son yıllarda dünyanın geri kalan bölgelerinde de gelişen bir artıştan söz edilebilir. Serinin bir sonraki yazısında yüksek miyopi ve getirdiği risklerden bahsedeceğiz.

Kaynaklar:

1. https://bhvi.org/news/the-impact-of-myopia-and-high-myopia/
2. Holden BA, Fricke TR, Wilson DA, et al. Global prevalence of myopia and high myopia and temporal trends from 2000 through 2050. Ophthalmology. 2016;123:1036–1042
3. Sankaridurg P, Tahhan N, Kandel H, et al. IMI impact of myopia. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2021;62(5):2
4. Holden BA, Fricke TR, Wilson DA ve ark. Global Prevalence of Myopia and High Myopia and Temporal Trends from 2000 through 2050 Ophthalmology 2016 May;123(5):1036-42.

Excimer Lazer Nedir?

Uzak görmede gözlük veya kontakt lens kullanan miyop astigmat veya hipermetrop hastaların gözlük veya lens takmak yerine ameliyat olmak istediklerinde tercih edecekleri yönteme Excimer lazer adı verilir.

Excimer Adı Nerden Geliyor?

İngilizce uyarılmış iki atom anlamına gelen “Excited dimer” kelimelerinin birleştirilmesinden geliyor.  Gerçekte lazerin merkezinde iki atomun etkileşmesinden açığa çıkan enerji ve bu enerjinin akılcı bir biçimde cihaz tarafından yönlendirilmesi ve odaklanması yatıyor. 

Excimer Lazer Herkese Uygun mu?

Her hastayı yaşı, gözündeki görme kusurunun düzeyi, numarasındaki ilerlemenin devam etmesi, gözün saydam tabakasında (kornea) var olan başka hastalıklar yönünden değerlendirmek gerekiyor. Bu bakımdan pek çok hasta uygun kabul edilebilirken, az sayıda hastaya da göz yapılarından ötürü önermiyoruz. Bunları anlamak  için detaylı bir muayene ve bazı tetkikler yapmamız gerekiyor.

Excimer Lazer Tedavisi Güvenli mi?

Her cerrahinin olduğu gibi Excimer lazer cerrahisinin de bazı riskleri var. Ancak bu riskler oldukça düşük ve kabul edilebilir güvenli sınırları içinde. Bu nedenle excimer lazer cerrahisi dünya üzerinde en yaygın uygulanan ve en güvenli cerrahilerden birisi. Hatta diyebiliriz ki, mucizeye en yakın yöntem: ameliyat olup çok kısa süre sonra mükemmel bir görüşe sahip olmak gerçekten tarif edilemez. 

Excimer Lazer Tedavisi Sonrası Görülebilen Sorunlar?

Çoğunlukla geçici olmakla birlikte en sık rastlanan sorun gözyaşı düzensizliği (göz kuruluğu) diyebiliriz. Ayrıca bazı hastalarda ameliyattan sonra geceleri ışıkların etrafında hale görme veya kamaşma gibi şikayetler olabiliyor. Hastaların büyük bir kısmında takip eden süreçte bu şikayetler ortadan kalkıyor.

Excimer Lazer Tedavisi Yeni Bir Tedavi mi, Uzun Süreli Sonuçları Beklemeli mi? 

Elbette ki daha da uzun süreli sonuçları beklemeyi tercih edebilirsiniz. Ancak size ilk insan gözünde tedavinin 1983 yılında yapıldığını ve bu tarihten itibaren dünya üzerinde milyonlarca insanın bu tedaviyi başarı ile olduğunu hatırlatmak isteriz. Bu açıdan bakarsak elimizde epey uzun süreli takip ve tedavi sonuçları mevcut zaten.

Excimer Lazer Tedavisi Yaşam Tarzımdan Değişiklikler Yapmam Gerekecek mi?

Çok ekstrem dövüş sporları veya başka alışkanlıklarınız yok ise, Excimer lazer sonrası yaşam tarzınızda herhangi bir değişiklik yapmanız gerekmeyecektir. Zaten böyle alışkanlıklarınız varsa bize ameliyattan önce söylemelisiniz ki, biz de size ona göre önerilerde bulunabilelim.

“Yaşım 40’ın üzerinde ve miyopum, Excimer Lazer Ameliyatı olursam yakın için gözlük takmam gerekir mi”?

40 yaş üzeri hastalarda Excimer lazer ile uzak görmeyi düzelttiğimizde hastaların bir süre sonra yakın gözlüğü takmaları gerekebilir. Bu hastalar ameliyat olmazlarsa uzak gözlüklerini takmaya devam eder ancak gözlüklerini çıkararak yakını görebilirler. Ameliyat olduklarında bunun tam tersi meydana gelecek, uzakta takmazken yakında takmaları gerekecektir. Çözüm olarak tercih eden hastalarda baskın gözü uzağı iyi görecek, baskın olmayan gözü yakını iyi görecek şekide düzeltme yaparak bu süreci geciktirebiliriz. Ancak bunun nasıl olacağını size demo yaparak göstermek isteriz. 

Miyopi Kontrol Yaklaşımı / Koçluğu Nedir?

Miyopi koçluğu ülkemizde yeni olan ancak özellikle miyopi artışının yoğun olarak yaşandığı Doğu Asya ve diğer gelişmiş ülkelerde son yıllarda uygulanan bir tedavi yaklaşımıdır. 

Miyopi Koçluğu Neyi Amaçlar?

Miyopi Koçluğunun amacı çocuk ve gençlerin miyopi gelişimini mümkün olabilecek en düşük seviyede tamamlamalarını sağlamaktır.

Hangi Numaralar Yüksek Miyop Kabul Edilir?

Dünya Sağlık Örgütü sferik eşdeğer cinsinden (yani astigmatın da ortalamaya dahil edildiği) miyopinin “6 ve üzerinde olduğu” miyopi durumunun “yüksek miyopi” olarak benimsenmesini önerir. 

Neden Yüksek Miyopiden Korkuyoruz? 

Yüksek miyop olan çocuk ve gençlerimiz erişkin yaşlarına geldiklerinde, görmelerini tehlikeye atacak bazı hastalıklara daha kolay yakalanma riskleri artacaktır. Üstelik erişkin yaşlarında Excimer lazer veya başka bir yöntemle gözlükten kurtulma ameliyatı olsalar bile bu riskler kalıcı olacaktır.

Patolojik Miyopi Nedir?

Yüksek miyopi ve gözün aşırı uzamasına bağlı olarak gözün ağ tabakasında meydana gelen değişiklikler ve buna bağlı olarak görme kaybı gelişmesine “patolojik miyopi” adı verilir. Miyopiye bağlı sarı nokta hastalığı, görme siniri hasarı veya görme kaybına neden olabilecek diğer hastalıklar patolojik miyopi nedenleri arasındadır. Patolojik miyopinin artan yaşla birlikte daha sık görüldüğü konusunda güçlü kanıtlar bulunmaktadır. 

Miyopi Koçluğunda Kişiye Özel Yaklaşım Nedir?

Miyop olan çocuklarımızın gözleri hem numara olarak hem de diğer açılardan birbirinden farklılık gösterir. Her çocuğa uygulanacak standart bir formül yoktur. Biz bunun yerine hastamızın göz numarasını ve gözünün diğer özelliklerini detaylı olarak değerlendiriyor ve tedaviyi buna göre şekillendiriyoruz.

Miyopi Koçluğu Neleri İçerir?

Birinci olarak göz için daha hijyenik bir çevrenin sağlanması amaçlanır. Bunun için hastanın günlük hayatta karşılaştığı ışık ortamı, çalışma mesafesi, yakına bakarak geçirdiği süre gibi etkenler aile ile birlikte gözden geçirilir. Bu şartlar sağlanmadığı takdirde, diğer önerilerimizin amacına ulaşma olasılığı çok düşüktür. 

Miyopi Koçluğunda Kullanılan Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Bilimsel literatürde etkinliği bugüne kadar ispatlanan tedavi yöntemleri arasında atropin damla tedavisi, bifokal veya progresif gözlükleri multifokal kontakt lens ve ortokeratoloji lensleri sayılabilir. 

Miyopi Koçluğunda Kontrol Sıklığı Nasıl Olmalı?

Hastalarımıza faydalı olabilmemiz için belli sıklıklarla onları takip etmemiz ve verdiğimiz tedavinin etkinliğini ölçmemiz gerekir. Bu sıklık verilen tedaviye göre değişmekle birlikte en azından 6 ayda bir düzenli kontrollere gelmenin gerekli olduğuna inanıyoruz. 

Miyopi Koçluğunu Hangi Yaşa Kadar Tavsiye Ediyoruz? 

Hastanın göz numarasında artışın belli bir noktada durduğu yaşa kadar sürdürülmesini tavsiye ediyoruz. Bu yaş her hastada farklı olduğu için net bir rakam vermek maalesef mümkün değil. 

Miyopi Koçluğu ile çocuklarınızın erişkin yaşlarında daha sağlıklı gözlere sahip olmalarına destek olabilirsiniz.